Ouderschapsplan: duidelijke afspraken voor uw kinderen

Een ouderschapsplan is een schriftelijke overeenkomst waarin ouders bij een scheiding afspraken vastleggen over de verzorging, opvoeding en kosten van hun minderjarige kinderen. Ook beschrijft u hoe u elkaar informeert en belangrijke beslissingen neemt.

Als u uit elkaar gaat, verandert er veel. Voor uzelf, maar zeker ook voor uw kinderen. Waar gaan zij wonen? Hoe verdeelt u de vakanties? En hoe blijft u samen betrokken bij school en opvoeding? Een ouderschapsplan geeft houvast. Met afspraken die passen bij uw gezin ontstaat er ruimte om verder te gaan.

Wanneer is een ouderschapsplan verplicht?

Een ouderschapsplan is in Nederland verplicht wanneer u als ouders van minderjarige kinderen gaat scheiden of uw geregistreerd partnerschap beëindigt. Ook samenwonende ouders met gezamenlijk gezag moeten bij het uit elkaar gaan een ouderschapsplan opstellen.

Bent u niet allebei juridisch ouder, maar oefent u wel samen het gezag uit? Ook dan kan deze verplichting gelden. Uw gezinssituatie en de manier waarop het gezag is geregeld, bepalen wat nodig is.

Los van de wettelijke verplichting hebben heldere afspraken een praktisch doel: zorgen dat u en uw kinderen weten waar u aan toe bent.

Wat moet er in een ouderschapsplan staan?

In een ouderschapsplan legt u in ieder geval vast:

• Hoe u de zorg en opvoeding verdeelt of de omgang regelt.
• Hoe en hoe vaak u elkaar informatie geeft over uw kinderen.
• Hoe u overlegt over belangrijke beslissingen, zoals de schoolkeuze.
• Hoe u de kosten van verzorging en opvoeding verdeelt, waaronder kinderalimentatie.
• Hoe u uw kinderen bij het maken van de afspraken heeft betrokken.

Deze onderwerpen vormen de basis. Hoe u ze uitwerkt, hangt af van uw situatie. De leeftijd van uw kinderen, uw werk en de afstand tussen beide woningen kunnen daarbij een rol spelen.

De dagelijkse zorg en vakanties

Maak duidelijk wanneer de kinderen bij welke ouder zijn. Bespreek ook wie hen haalt en brengt, hoe u vakanties verdeelt en wat u doet als een ouder onverwacht niet beschikbaar is.

Juist de praktische details verdienen aandacht. Wat gebeurt er bijvoorbeeld als een studiedag op een wisseldag valt? En wanneer bespreekt u de planning voor de zomervakantie? Door hierover vooraf na te denken, verkleint u de kans op terugkerende discussies.

Overleg en belangrijke beslissingen

Als ouders blijft u informatie uitwisselen. Denk aan schoolresultaten, medische afspraken en hoe het met uw kind gaat. Spreek af via welk kanaal u contact houdt en wanneer u samen overlegt.

Een afspraak als ‘wij houden elkaar op de hoogte’ laat veel ruimte voor verschillende verwachtingen. U kunt deze concreter maken door bijvoorbeeld een vast overlegmoment af te spreken en te bepalen welke informatie u direct deelt.

Kosten en kinderalimentatie

Ook financiële duidelijkheid geeft rust. Bespreek welke kosten er zijn, hoe u deze verdeelt en welke afspraken u maakt over kinderalimentatie.

Denk daarnaast aan uitgaven voor sport, schoolactiviteiten of een nieuwe fiets. Voor welke uitgaven wilt u vooraf overleggen? Door dit vast te leggen, voorkomt u dat iedere rekening aanleiding wordt voor een nieuw gesprek.

Hoe betrekt u uw kinderen bij het ouderschapsplan?

Kinderen moeten worden betrokken bij de afspraken die over hen gaan, op een manier die past bij hun leeftijd en ontwikkeling. Luisteren naar hun wensen helpt om te begrijpen wat zij nodig hebben. De verantwoordelijkheid voor de afspraken blijft bij de ouders.

Geef uw kind daarom ruimte om te vertellen wat prettig of moeilijk is, zonder het te laten kiezen tussen beide ouders. Misschien maakt uw kind zich vooral zorgen over het missen van vriendjes, een sporttraining of vertrouwde gewoonten. Zulke zorgen kunnen richting geven aan praktische oplossingen.

Leg ook uit welke afspraken u heeft gemaakt. Voor een kind is het belangrijk te weten hoe het dagelijks leven eruit gaat zien.

Samen afspraken maken met hulp van een mediator

Overleggen over de kinderen kan lastig zijn wanneer emoties nog hoog oplopen. Een verschil van inzicht over een wisselmoment gaat soms ook over vertrouwen, erkenning of zorgen over de toekomst.

Bij mediation krijgt u begeleiding om hierover in gesprek te gaan. De mediator helpt u om belangen en wensen helder te krijgen en samen werkbare afspraken te maken.

Mr. Boomsma-Shriber begeleidt ouders bij het opstellen van een ouderschapsplan. Daarbij is er aandacht voor de juridische kant én voor wat de scheiding met u en uw kinderen doet. Het doel is een regeling die aansluit bij uw gezin en die ook in het dagelijks leven uitvoerbaar is.

Wat als u het niet eens wordt?

Soms lukt het niet om samen een volledig ouderschapsplan te maken. Dat betekent niet automatisch dat een echtscheiding onmogelijk is. Bij een verzoek zonder gezamenlijk ouderschapsplan moet worden uitgelegd waarom het opstellen daarvan niet is gelukt. Uw advocaat kan u begeleiden bij deze situatie.

Over geschilpunten, zoals de zorgregeling, kan de rechter een beslissing nemen. Daarbij staat het belang van het kind centraal.

Kunt u een ouderschapsplan later wijzigen?

Ja, u kunt een ouderschapsplan samen aanpassen. Kinderen worden ouder en omstandigheden veranderen. Een andere werkindeling of een vakantieregeling die niet goed blijkt te werken, kan aanleiding zijn om opnieuw te overleggen.

Bent u het eens over de wijzigingen? Leg deze dan schriftelijk vast en onderteken ze allebei. U hoeft daarvoor in beginsel niet opnieuw naar de rechter, ook niet als het oorspronkelijke plan eerder door de rechter is goedgekeurd.

Komt u er samen niet uit, dan kan mediation helpen. Als dat geen oplossing biedt, kunt u via een advocaat de rechter om een beslissing vragen.

Veelgestelde vragen over het ouderschapsplan

Mag u zelf een ouderschapsplan maken?

Ja, u mag samen een ouderschapsplan opstellen en ondertekenen. U kunt daarbij hulp inschakelen. Bij een echtscheiding heeft u wel een advocaat nodig om het verzoek bij de rechtbank in te dienen.

Moeten samenwonende ouders het plan bij de rechter indienen?

Nee. Voor samenwonende ouders hoeft het ouderschapsplan niet bij de rechter te worden ingediend. Bewaar allebei een ondertekend exemplaar.

Is een voorbeeld van een ouderschapsplan voldoende?

Een voorbeeld kan helpen om onderwerpen te verzamelen en het gesprek te beginnen. Controleer vervolgens of de afspraken aansluiten bij uw gezin. Een standaardformulier geeft bijvoorbeeld nog geen antwoord op de vraag hoe u wisselende werktijden of de sportactiviteiten van uw kinderen organiseert.

Wanneer bespreekt u de afspraken opnieuw?

Het is verstandig om een evaluatiemoment af te spreken. Bekijk samen wat goed gaat en waar aanpassing nodig is. Betrek daarbij ook hoe uw kinderen de regeling ervaren. Hun behoeften kunnen veranderen naarmate zij ouder worden.

Hulp bij uw ouderschapsplan in Amsterdam

Wilt u een ouderschapsplan opstellen of bestaande afspraken opnieuw bekijken? Mr. Boomsma-Shriber denkt met u mee over een passende aanpak, met aandacht voor uw kinderen, uw vragen en de onderlinge communicatie.

Een eerste gesprek biedt ruimte om uw situatie te bespreken en kennis te maken. Zo kunt u bepalen of de begeleiding bij u past.

Neem contact op voor een kennismakingsgesprek.

Bent u niet getrouwd en heeft u samen een kind? Sinds 1 januari 2023 ontstaat gezamenlijk gezag voor ongehuwden in Nederland meestal automatisch wanneer de partner het kind erkent. Dit geldt voor ouders zonder huwelijk of geregistreerd partnerschap. Er zijn wel uitzonderingen. Is uw kind vóór die datum erkend? Dan heeft die erkenning niet automatisch tot gezamenlijk gezag geleid.

Dat lijkt een overzichtelijke regeling. Toch is niet voor iedere ouder duidelijk wat er precies is geregeld. Wie mag belangrijke beslissingen nemen? En wat gebeurt er als u uit elkaar gaat? Duidelijkheid over het gezag helpt om misverstanden te voorkomen. En om samen afspraken te maken die passen bij uw gezin.

Wat is het verschil tussen erkenning en gezag?

Door erkenning wordt u juridisch ouder van uw kind. Ouderlijk gezag gaat over de verantwoordelijkheid voor de verzorging en opvoeding, de belangrijke beslissingen en de wettelijke vertegenwoordiging van uw minderjarige kind. Erkenning en gezag zijn dus verschillende juridische begrippen, ook al zijn ze sinds 2023 vaker aan elkaar gekoppeld.

In de praktijk speelt gezag bijvoorbeeld een rol bij de schoolkeuze, een aanvraag voor een reisdocument en medische beslissingen. Het gaat daarmee om onderwerpen die direct invloed hebben op het dagelijks leven en de toekomst van uw kind.

Wanneer krijgen ongehuwde ouders automatisch gezamenlijk gezag?

Erkent de partner het kind op of na 1 januari 2023? Dan ontstaat in beginsel automatisch gezamenlijk gezag met de moeder. Een afzonderlijke aanvraag bij de rechtbank is meestal niet meer nodig.

De datum van erkenning is bepalend, niet de geboortedatum. Een kind dat in februari 2023 is geboren, maar al in december 2022 is erkend, valt voor deze regeling onder de oude situatie. Die erkenning geeft dus niet automatisch gezamenlijk gezag.

Heeft u meerdere kinderen? Controleer dan de situatie per kind. Automatisch gezag over een jonger kind betekent niet dat het gezag over een eerder erkend ouder kind ook automatisch is geregeld.

Wanneer ontstaat gezamenlijk gezag niet automatisch?

Erkenning vanaf 1 januari 2023 leidt niet in alle gevallen tot gezamenlijk gezag. Uitzonderingen zijn onder meer:

• Een voogd heeft het gezag over het kind.
• Er is niemand met gezag.
• Twee personen hebben al samen het gezag.
• De erkenner heeft eerder het gezag over het kind gehad.
• De moeder en de erkenner verklaren bij de erkenning samen dat alleen de moeder het gezag houdt.
• De erkenning vindt plaats met vervangende toestemming van de rechter.

Voor deze situaties moet afzonderlijk worden bekeken of en hoe gezamenlijk gezag kan worden verkregen.

Het is daarom verstandig om niet alleen te kijken óf uw kind is erkend, maar ook onder welke omstandigheden. Wat bij het ene gezin vanzelf gaat, kan bij het andere gezin om aanvullende stappen vragen.

Hoe regelt u gezamenlijk gezag bij erkenning vóór 2023?

Is uw kind vóór 1 januari 2023 erkend en heeft u nog geen gezamenlijk gezag? Dan kunt u dit samen aanvragen. Dat kan digitaal of schriftelijk via de rechtbank. Voor deze gezamenlijke aanvraag heeft u geen advocaat nodig, zolang u aan de voorwaarden voldoet.

Werkt de andere ouder niet mee? Dan kunt u via een advocaat een verzoek om gezamenlijk gezag aan de rechter voorleggen.

Soms zit achter een weigering vooral onzekerheid. Over de samenwerking, over eerdere gebeurtenissen of over de verdeling van verantwoordelijkheden. Een gesprek onder begeleiding kan helpen om die zorgen bespreekbaar te maken en te onderzoeken welke afspraken mogelijk zijn.

Wat gebeurt er met het gezag als u uit elkaar gaat?

Gezamenlijk gezag blijft in beginsel bestaan als uw relatie eindigt. Het gaat niet automatisch over naar de ouder bij wie het kind woont. Alleen een rechterlijke beslissing kan daarin verandering brengen.

Juist dan is het belangrijk om duidelijk vast te leggen hoe u als ouders verdergaat. In een ouderschapsplan kunt u afspraken maken over de verzorging, de kosten, het uitwisselen van informatie en het nemen van belangrijke beslissingen.

Hoe houdt u elkaar op de hoogte? Wat doet u als overleg vastloopt? En passen de afspraken nog bij de leeftijd en behoeften van uw kind? Door daar aandacht aan te besteden, maakt u het ouderschap na het uiteengaan concreter en overzichtelijker.

Veelgestelde vragen over gezamenlijk gezag voor ongehuwden

Geldt de regeling ook voor een ongehuwde duomoeder?

Ja. Ook een ongehuwde duomoeder die het kind op of na 1 januari 2023 erkent, krijgt in beginsel gezamenlijk gezag met de geboortemoeder. De wettelijke uitzonderingen blijven van toepassing.

Kan erkenning van een ouder kind alsnog automatisch gezag geven?

Ja, dat kan. Is het kind vóór 2023 geboren, maar wordt het pas op of na 1 januari 2023 erkend? Dan kan gezamenlijk gezag automatisch ontstaan. Het moment van erkenning en de eventuele uitzonderingen zijn bepalend.

Waar vindt u de datum van erkenning?

De datum staat in de ‘latere vermelding’ bij de geboorteakte van uw kind. Die datum helpt om vast te stellen welke regeling van toepassing is.

Samen duidelijkheid over het ouderschap

Wilt u weten of het gezag goed is geregeld? Of lukt het niet om samen afspraken te maken? Mr. Boomsma-Shriber begeleidt ouders bij vragen over gezag en bij het vinden van passende oplossingen. Met aandacht voor de juridische kant én voor de onderlinge verhoudingen.

Iedere gezinssituatie vraagt om een eigen aanpak. Soms is uitleg voldoende om verder te kunnen. Soms helpt mediation om het gesprek weer op gang te brengen. Samen bekijken we welke begeleiding bij uw situatie past.

Neem contact op voor een kennismaking.