Bent u niet getrouwd en heeft u samen een kind? Sinds 1 januari 2023 ontstaat gezamenlijk gezag voor ongehuwden in Nederland meestal automatisch wanneer de partner het kind erkent. Dit geldt voor ouders zonder huwelijk of geregistreerd partnerschap. Er zijn wel uitzonderingen. Is uw kind vóór die datum erkend? Dan heeft die erkenning niet automatisch tot gezamenlijk gezag geleid.

Dat lijkt een overzichtelijke regeling. Toch is niet voor iedere ouder duidelijk wat er precies is geregeld. Wie mag belangrijke beslissingen nemen? En wat gebeurt er als u uit elkaar gaat? Duidelijkheid over het gezag helpt om misverstanden te voorkomen. En om samen afspraken te maken die passen bij uw gezin.

Wat is het verschil tussen erkenning en gezag?

Door erkenning wordt u juridisch ouder van uw kind. Ouderlijk gezag gaat over de verantwoordelijkheid voor de verzorging en opvoeding, de belangrijke beslissingen en de wettelijke vertegenwoordiging van uw minderjarige kind. Erkenning en gezag zijn dus verschillende juridische begrippen, ook al zijn ze sinds 2023 vaker aan elkaar gekoppeld.

In de praktijk speelt gezag bijvoorbeeld een rol bij de schoolkeuze, een aanvraag voor een reisdocument en medische beslissingen. Het gaat daarmee om onderwerpen die direct invloed hebben op het dagelijks leven en de toekomst van uw kind.

Wanneer krijgen ongehuwde ouders automatisch gezamenlijk gezag?

Erkent de partner het kind op of na 1 januari 2023? Dan ontstaat in beginsel automatisch gezamenlijk gezag met de moeder. Een afzonderlijke aanvraag bij de rechtbank is meestal niet meer nodig.

De datum van erkenning is bepalend, niet de geboortedatum. Een kind dat in februari 2023 is geboren, maar al in december 2022 is erkend, valt voor deze regeling onder de oude situatie. Die erkenning geeft dus niet automatisch gezamenlijk gezag.

Heeft u meerdere kinderen? Controleer dan de situatie per kind. Automatisch gezag over een jonger kind betekent niet dat het gezag over een eerder erkend ouder kind ook automatisch is geregeld.

Wanneer ontstaat gezamenlijk gezag niet automatisch?

Erkenning vanaf 1 januari 2023 leidt niet in alle gevallen tot gezamenlijk gezag. Uitzonderingen zijn onder meer:

• Een voogd heeft het gezag over het kind.
• Er is niemand met gezag.
• Twee personen hebben al samen het gezag.
• De erkenner heeft eerder het gezag over het kind gehad.
• De moeder en de erkenner verklaren bij de erkenning samen dat alleen de moeder het gezag houdt.
• De erkenning vindt plaats met vervangende toestemming van de rechter.

Voor deze situaties moet afzonderlijk worden bekeken of en hoe gezamenlijk gezag kan worden verkregen.

Het is daarom verstandig om niet alleen te kijken óf uw kind is erkend, maar ook onder welke omstandigheden. Wat bij het ene gezin vanzelf gaat, kan bij het andere gezin om aanvullende stappen vragen.

Hoe regelt u gezamenlijk gezag bij erkenning vóór 2023?

Is uw kind vóór 1 januari 2023 erkend en heeft u nog geen gezamenlijk gezag? Dan kunt u dit samen aanvragen. Dat kan digitaal of schriftelijk via de rechtbank. Voor deze gezamenlijke aanvraag heeft u geen advocaat nodig, zolang u aan de voorwaarden voldoet.

Werkt de andere ouder niet mee? Dan kunt u via een advocaat een verzoek om gezamenlijk gezag aan de rechter voorleggen.

Soms zit achter een weigering vooral onzekerheid. Over de samenwerking, over eerdere gebeurtenissen of over de verdeling van verantwoordelijkheden. Een gesprek onder begeleiding kan helpen om die zorgen bespreekbaar te maken en te onderzoeken welke afspraken mogelijk zijn.

Wat gebeurt er met het gezag als u uit elkaar gaat?

Gezamenlijk gezag blijft in beginsel bestaan als uw relatie eindigt. Het gaat niet automatisch over naar de ouder bij wie het kind woont. Alleen een rechterlijke beslissing kan daarin verandering brengen.

Juist dan is het belangrijk om duidelijk vast te leggen hoe u als ouders verdergaat. In een ouderschapsplan kunt u afspraken maken over de verzorging, de kosten, het uitwisselen van informatie en het nemen van belangrijke beslissingen.

Hoe houdt u elkaar op de hoogte? Wat doet u als overleg vastloopt? En passen de afspraken nog bij de leeftijd en behoeften van uw kind? Door daar aandacht aan te besteden, maakt u het ouderschap na het uiteengaan concreter en overzichtelijker.

Veelgestelde vragen over gezamenlijk gezag voor ongehuwden

Geldt de regeling ook voor een ongehuwde duomoeder?

Ja. Ook een ongehuwde duomoeder die het kind op of na 1 januari 2023 erkent, krijgt in beginsel gezamenlijk gezag met de geboortemoeder. De wettelijke uitzonderingen blijven van toepassing.

Kan erkenning van een ouder kind alsnog automatisch gezag geven?

Ja, dat kan. Is het kind vóór 2023 geboren, maar wordt het pas op of na 1 januari 2023 erkend? Dan kan gezamenlijk gezag automatisch ontstaan. Het moment van erkenning en de eventuele uitzonderingen zijn bepalend.

Waar vindt u de datum van erkenning?

De datum staat in de ‘latere vermelding’ bij de geboorteakte van uw kind. Die datum helpt om vast te stellen welke regeling van toepassing is.

Samen duidelijkheid over het ouderschap

Wilt u weten of het gezag goed is geregeld? Of lukt het niet om samen afspraken te maken? Mr. Boomsma-Shriber begeleidt ouders bij vragen over gezag en bij het vinden van passende oplossingen. Met aandacht voor de juridische kant én voor de onderlinge verhoudingen.

Iedere gezinssituatie vraagt om een eigen aanpak. Soms is uitleg voldoende om verder te kunnen. Soms helpt mediation om het gesprek weer op gang te brengen. Samen bekijken we welke begeleiding bij uw situatie past.

Neem contact op voor een kennismaking.